1. "Niech
się weselą święci wśród chwały,/ niech się cieszą na swoich sofach!"/
To wezwanie z Psalmu 149, którego przed chwilą wysłuchaliśmy, nawiązuje
do rozpoczynającego się świtu, który pozwala widzieć wiernych gotowych
do odśpiewania porannego hymnu pochwalnego. To uwielbienie Boga zostało
określone znamiennym wyrażeniem, jako "pieśń nowa" (Ps 149,
1), czyli uroczysty i dostojny hymn, właściwy dla dni ostatecznych,
gdy Pan w odnowionym świecie zgromadzi sprawiedliwych. Cały ten Psalm
pełen jest świątecznego nastroju, zapoczątkowanego przez słowo "Alleluja"
na początku i wzmaganego następnie przez śpiew, uwielbienie, radość,
taniec, dźwięk bębnów i cytr. Modlitwa, do jakiej skłania ten Psalm,
pobudza do radości serce pełne religijnego uniesienia.
2. Postacie
Psalmu w oryginale hebrajskim są nazwane dwoma określeniami charakterystycznymi
dla duchowości Starego Testamentu. Trzykrotnie nazwani są przede wszystkim
"chasidim" (Ps 149, 1, 5, 9), czyli "pobożni, wierni",
a więc jako ci, którzy wiernością i miłością odpowiadają na ojcowską
miłość Pana. Druga część Psalmu budzi zdumienie, ponieważ pełna jest
wyrażeń bojowych. Wydaje nam się dziwne, że w tym samym wierszu Psalm
zestawia "chwałę Bożą w ich ustach" i "miecze obosieczne
w ich ręku" (Ps 149, 6).
Po odpowiedniej
refleksji możemy zrozumieć, dlaczego. Otóż Psalm został skomponowany
z myślą o "wiernych", którzy byli zaangażowani w walkę o
wyzwolenie; walczyli o wyzwolenie swego uciśnionego ludu i o umożliwienie
mu służenia Bogu. W epoce Machabeuszów, w II wieku przed Chrystusem,
walczący o wolność i o wiarę, poddani ciężkiemu uciskowi ze strony
hellenistycznej władzy, nazywali się właśnie " chasidim"
- "wiernymi" Słowu Bożemu i tradycjom ojców.
3.W obecnej
perspektywie naszej modlitwy ta symbolika bojowa staje się obrazem
zaangażowania nas, wiernych, którzy po odśpiewaniu porannego hymnu
pochwalnego udajemy się na drogi świata, pośród zła i niesprawiedliwości.
Niestety, siły sprzeciwiające się Królestwu Bożemu są potężne: Psalmista
mówi o "ludach, narodach, królach, dostojnikach" . Pozostaje
jednak ufny, wie bowiem, że ma przy sobie Pana, który jest prawdziwym
Królem historii (Ps 149, 2). Jego zwycięstwo nad złem jest więc pewne
i będzie to triumf miłości. W tej walce uczestniczą wszyscy "chasidim",
wszyscy wierni i sprawiedliwi, którzy mocą Ducha doprowadzają do dokonania
cudownego dzieła noszącego nazwę Królestwa Bożego.
4. Św.
Augustyn, nawiązując do odniesień Psalmu do "chóru" oraz
"bębnów i cytry", odpowiada na pytanie: "Co oznacza
chór? (...) Chór jest zespołem pieśniarzy, którzy śpiewają razem.
Jeśli śpiewamy w chórze, musimy śpiewać zgodnie. Gdy śpiewa się w
chórze, nawet jeden fałszywy głos drażni słuchacza i wywołuje zamieszanie
samego chóru" (Enarr. in Ps 149; CCL 40, 7, 1-4).
Odwołując
się następnie do przedmiotów używanych przez Psalmistę, zapytuje:
"Dlaczego Psalmista bierze do ręki bęben i psałterz?" .
Po czym odpowiada: "Ponieważ nie tylko głos wielbi Pana, ale
także uczynki. Kiedy bierze się bęben i psałterz, ręce zgadzają się
z głosem. Tak i w twoim przypadku: Kiedy śpiewasz alleluja, winieneś
stawiać przed głodnym chleb, przyoblekać nagiego, gościć wędrowca.
Jeśli to czynisz, nie tylko śpiewa głos, lecz z głosem harmonizują
ręce, ponieważ ze słowami zgadzają się uczynki" (tamże, 8, 1-4).
5. Mamy
jeszcze drugie słowo, które określa modlących się z tego Psalmu. Są
to "anawim", czyli "ubodzy, pokorni" (Ps 149,
4). Wyrażenie to bardzo często występuje w Psałterzu i wskazuje nie
tylko uciśnionych, biednych, prześladowanych dla sprawiedliwości,
lecz także tych, którzy będąc wierni moralnym nakazom Przymierza z
Bogiem, zostają zepchnięci na margines przez tych, którzy wybierają
przemoc, bogactwo i siłę. W tym świetle można zrozumieć, że kategoria
"ubogich" jest nie tylko kategorią społeczną, lecz także
wyborem duchowym. Taki jest sens słynnego pierwszego Błogosławieństwa:
"Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo
niebieskie" (Mt 5,3). Już prorok Sofoniasz zwracał się do "anawim"
następująco: "Szukajcie Pana, wszyscy pokorni ziemi, którzy pełnicie
Jego nakazy; szukajcie sprawiedliwości, szukajcie pokory, może się
ukryjecie w dzień gniewu Pańskiego" (So 2, 3).
6. "Dzień
gniewu Pańskiego" jest właśnie dniem opisanym w drugiej części
Psalmu, gdy "ubodzy" stają po stronie Boga, aby walczyć
ze złem. Sami z siebie nie mają dostatecznej siły, środków ani strategii
niezbędnych do sprzeciwienia się złu. A jednak zdanie Psalmisty nie
pozwala się wahać: "Pan w ludzie swoim ma upodobanie i zdobi
pokornych (anawim) zwycięstwem" (Ps 149, 4). Idealnie współbrzmi
to z tym, co apostoł Paweł oświadcza Koryntianom: "I to, co nie
jest szlachetnie urodzone według świata i wzgardzone, i to, co nie
jest, wyróżnił Bóg, by to, co jest, unicestwić" (1 Kor 1, 28).
Z tą ufnością
"synów Syjonu" (Ps 149, 2), "chasidim" i "anawim",
czyli wierni i ubodzy, przygotowują się do dawania swego świadectwa
w świecie i w historii. Kantyk Maryi w Ewangelii Łukasza - Magnificat
- jest echem najlepszych uczuć "synów Syjonu": radosnego
uwielbienia Boga Zbawcy, dziękczynienia za wielkie rzeczy uczynione
w Niej przez Wszechmogącego, walki ze złymi siłami, solidarności z
ubogimi, wierności Bogu Przymierza (por. Łk 1, 46-55).